Mesane Sarkması (Sistosel) Nedir?

Mesane sarkması veya tıbbi adıyla sistosel, mesanenin vajinal duvarı iterek vajina içine doğru sarkması durumudur. Bu durum, pelvik taban kaslarının ve bağ dokularının zayıflaması sonucunda ortaya çıkar. Kadınlarda oldukça yaygın görülen bu sorun, yaşam kalitesini önemli ölçüde etkileyebilir. Erken tanı ve uygun tedavi ile semptomlar kontrol altına alınabilir ve yaşam kalitesi artırılabilir.

Sistosel Neden Oluşur?

Pelvik taban kasları ve bağ dokuları, mesane, rahim ve bağırsaklar gibi organları yerinde tutma görevini üstlenir. Bu destek yapılarının zayıflaması sistosel gelişimine yol açar. Vajinal doğum en önemli risk faktörlerinden biridir. Özellikle zor doğumlar, iri bebek doğurma veya çok sayıda doğum yapma riski artırır.

Yaşlanma sürecinde östrojen hormonunun azalması pelvik dokuların elastikiyetini kaybetmesine neden olur. Menopoz sonrası dönemde sistosel sıklığı artar. Kronik öksürük, kabızlık, obezite ve ağır kaldırma gibi karın içi basıncını artıran durumlar da sistosel gelişimine katkıda bulunur.

Sistosel Belirtileri Nelerdir?

Hafif sistosel vakalarında hiçbir belirti olmayabilir. İlerleyen durumlarda vajinada dolgunluk veya basınç hissi en sık görülen şikayettir. Bazı kadınlar vajinadan dışarı çıkan bir kitle hissettiklerini belirtir. Uzun süre ayakta kalmak veya ağır kaldırmak semptomları artırabilir.

İdrar yapma ile ilgili sorunlar da sık görülür. Sık idrara çıkma ihtiyacı, ani sıkışma hissi, idrar kaçırma veya tam tersine idrar yapamama gibi şikayetler olabilir. Mesanenin tam boşaltılamaması nedeniyle tekrarlayan idrar yolu enfeksiyonları görülebilir. Cinsel ilişki sırasında rahatsızlık hissi de bazı kadınlarda yaşanır.

Sistosel Dereceleri

Sistosel, sarkmanın derecesine göre dört evreye ayrılır. Birinci derecede mesane hafifçe vajinaya doğru sarkmıştır ve genellikle belirti vermez. İkinci derecede mesane vajina girişine kadar sarkma gösterir. Bu evrede semptomlar belirgin hale gelmeye başlar.

Üçüncü derecede mesane vajina dışına çıkar. Dördüncü ve en ileri evrede ise mesane tamamen vajina dışında konumlanır. İleri evre sistosel ciddi semptomlarla seyreder ve tedavi gerektiren bir durumdur.

Tanı Nasıl Konur?

Sistosel tanısı genellikle jinekolojik muayene ile konur. Hasta öksürtüldüğünde veya ıkındırıldığında sarkma daha belirgin hale gelir. Muayene sırasında sarkmanın derecesi ve eşlik eden diğer pelvik organ sarkmaları değerlendirilir.

Ek olarak bazı tetkikler istenebilir. İdrar tahlili enfeksiyon varlığını değerlendirmek için yapılır. Mesane boşaltma sonrası kalan idrar miktarı ölçülebilir. Ürodinamik testler mesane fonksiyonlarını değerlendirmek için bazı hastalarda gerekli olabilir. Pelvik ultrasonografi veya MR görüntüleme yardımcı olabilir.

Konservatif Tedavi Yöntemleri

Hafif ve orta şiddetteki sistosel vakalarında cerrahi olmayan tedaviler uygulanabilir. Pelvik taban egzersizleri olan Kegel egzersizleri tedavinin temelini oluşturur. Bu egzersizler pelvik kasları güçlendirerek semptomları hafifletir ve ilerlemeyi yavaşlatabilir. Düzenli yapıldığında etkili sonuçlar alınır.

Pesser adı verilen silikon cihazlar vajinaya yerleştirilerek mesaneye destek sağlar. Özellikle ameliyat olamayan veya istemeyen hastalarda tercih edilir. Östrojen içeren vajinal kremler menopoz sonrası kadınlarda doku kalitesini artırabilir. Kilo kontrolü ve kabızlığın önlenmesi de önemli destekleyici tedavilerdir.

Cerrahi Tedavi Seçenekleri

İleri evre sistosel veya konservatif tedaviye yanıt alınamayan hastalarda cerrahi tedavi gerekir. Anterior kolporafi adı verilen vajinal onarım ameliyatı en sık uygulanan yöntemdir. Bu ameliyatta mesane anatomik konumuna getirilir ve vajinal duvar güçlendirilir.

Bazı hastalarda sentetik ağ kullanılarak onarım yapılabilir. Laparoskopik veya robotik cerrahi yöntemleri de uygulanabilmektedir. Ameliyat türü hastanın yaşına, sarkmanın derecesine, eşlik eden diğer sorunlara ve cerrahın deneyimine göre belirlenir.

Ameliyat Sonrası İyileşme

Cerrahi sonrası iyileşme süresi ameliyat türüne göre değişir. Hastanede kalış süresi genellikle bir ile üç gün arasındadır. İlk birkaç hafta ağır kaldırmaktan, zorlu fiziksel aktivitelerden ve cinsel ilişkiden kaçınılmalıdır. Tam iyileşme altı ila sekiz hafta sürebilir.

Ameliyat sonrası dönemde enfeksiyon, kanama veya ameliyatın başarısız olması gibi komplikasyonlar nadir de olsa görülebilir. Uzun vadede sarkmanın tekrarlaması mümkündür. Pelvik taban egzersizlerine devam edilmesi ve risk faktörlerinden kaçınılması nükslerin önlenmesinde önemlidir.

Sistosel Önlenebilir mi?

Bazı risk faktörleri değiştirilemese de önleyici tedbirler alınabilir. Düzenli pelvik taban egzersizleri yapılmalıdır. Sağlıklı kilo korunmalı ve kabızlıktan kaçınılmalıdır. Kronik öksürük varsa tedavi edilmelidir. Ağır kaldırmaktan mümkün olduğunca kaçınılmalıdır.

Gebelik ve doğum sürecinde pelvik taban sağlığına dikkat edilmelidir. Doğum sonrası pelvik taban egzersizlerine başlanması önerilir. Menopoz döneminde düzenli jinekolojik kontroller yaptırılmalıdır.

Mesane sarkması kadınların yaşam kalitesini olumsuz etkileyen ancak tedavi edilebilir bir durumdur. Erken dönemde tespit edildiğinde basit önlemlerle kontrol altına alınabilir. Şikayetleriniz varsa çekinmeden doktorunuza başvurmanız önemlidir. Modern tedavi yöntemleri sayesinde çoğu kadın semptomlarından kurtularak normal yaşantısına dönebilmektedir. Düzenli kontroller ve pelvik sağlığa özen göstermek sistosel ve benzeri sorunların önlenmesinde anahtar rol oynamaktadır.